Interview Tom Frantzen

Experimenteren met circulariteit
Het woord ‘circulair’ zal ongetwijfeld één van de meest gesproken woorden zijn tijdens BouwBeurs 2019. Met een piek op donderdag 7 februari, als in het kader van het programma BouwBeurs R&D de themadag ‘Circulair Ontwerpen & Bouwen’ plaatsvindt. Tom Frantzen, architect en ontwikkelaar, is thema-ambassadeur voor die dag. Voor hem heeft circulair ontwerpen geen eenduidige definitie: “Het gaat om zoveel meer dan recycling van materialen en demontabel bouwen. Het heeft ook te maken met flexibiliteit van gebouwen, met de wijze waarop we gebouwen exploiteren.” Frantzen grijpt de themadag aan om heel veel aspecten van circulariteit de revue te laten passeren. “Want op veel aspecten zijn we nu nog aan het experimenteren met circulariteit.”
Circulariteit kent vele schaalniveaus en invalshoeken. ‘Circulair ontwerpen en bouwen’ dreigt te verzanden in een volgende hype of trend, zoals duurzaamheid en innovatie jarenlang te pas en te onpas zijn gebruikt om bepaalde ingrepen te duiden. “De noodzaak om processen en ontwerpen te veranderen is er wel degelijk”, stelt thema-ambassadeur Tom Frantzen. Het is niet alleen een ambitie, het is de enige manier om onze planeet te beschermen tegen nog meer schade. “Voor mij is het heel vanzelfsprekend om bij alle ontwerpbeslissingen na te denken over de langere termijn. Over wat er gebeurt met constructies, materialen en installaties over een langere periode. Het begint ermee dat we flexibele gebouwen moeten maken, die erg lang meekunnen, ook in een alternatief gebruik. Zodat we sloop kunnen voorkomen.”

Schaarste van bouwmaterialen
Flexibiliteit van gebouwen staat dus hoog op de agenda voor Frantzen, als het gaat om circulair bouwen. Maar natuurlijk gaat het veel verder dan dat. “In het denken over duurzaamheid wordt heel veel aandacht besteed aan energievraagstukken, aan de energie-efficiëntie van gebouwen. Maar wat mij betreft gaat het nog te weinig over de schaarste van bouwmaterialen.” Bij een eigen project dat veel prijzen won op het gebied van duurzaam bouwen en ontwikkelen, woongebouw Patch22 in Amsterdam-Noord, is daar juist wel veel aandacht aan besteed.  “Het is belangrijk om te bouwen met hernieuwbare materialen en bij het ontwerp al na te denken over hoe we grondstoffen kunnen terugwinnen als het gebouw zijn functie verliest’, stelt Franzten. Patch22 heeft bijvoorbeeld een constructie en gevel van hout: een hernieuwbaar en bij dit gebouw ook beeldbepalend materiaal.

Juridische en procedurele kennis
Doordat hij zelf ook gebouwen ontwikkelt, weet Frantzen als geen ander dat er aan circulariteit niet alleen materiaalkundige en procesmatige, maar ook juridische en regeltechnische aspecten kleven. “Je ziet steeds meer projecten met een zekere mate van circulariteit. Dat zijn nog steeds experimenten, waarbij vreselijk veel overredingskracht nodig is om alle neuzen dezelfde richting in te krijgen. Tijdens de themadag laten we de mensen die deze projecten hebben gerealiseerd aan het woord: ervaringsdeskundigen, die ook de nodige juridische en procedurele kennis met zich meedragen.” In de ochtend van donderdag 7 februari komen deze deskundigen aan het woord. De middagsessie laat experimentele projecten zien, zoals het renovatieproject Basisweg (Architekten Cie. en OVG) en het Biosintrum (Paul de Ruiter Architects). De themadag wordt afgesloten met een Themapitch waarbij vertegenwoordigers van verschillende branches in de bouw (architectuur, gevelbouw, aannemerij) worden uitgedaagd om in gezamenlijkheid de ambitie van circulariteit te omschrijven. Frantzen: “We zullen met elkaar manieren moeten vinden om de schaarse materialen van onze wereld telkens opnieuw zinvol te gebruiken.”

Tom Frantzen is thema-ambassadeur voor het thema Circulair Ontwerpen & Bouwen van BouwBeurs R&D op donderdag 7 februari 2019 in Jaarbeurs Utrecht. Het lezingenprogramma vindt plaats in het TechForum in Hal 9, vanaf 9:00 uur. Er is een themaroute beschikbaar langs exposanten op BouwBeurs die noviteiten op het thema bieden.

>> Terug naar het programma van BouwBeurs R&D

-->